Początki rolnictwa

Początki kultury agrarnej datuje się na około 7 ty­sięcy lat przed naszą erą. Opanowanie sztuki upra­wy wywarło ogromny wpływ na osadnictwo. Czło­wiek, dotychczas swobodnie przemieszczający się z miejsca na miejsce, żyjący z tego, co upolował i znalazł w lesie, zaczął uprawiać ziemię i hodować zwierzęta. Zmusiło go to do pozostawania w jed­nym miejscu przez dłuższy czas. Transformacja z kultury łowiecko-zbierackiej w kulturę agrarną w różnych miejscach dokonała się w różnym czasie. Na Bliskim Wschodzie nastąpiło to około 10 tysięcy lat temu; we wschodniej Azji 5 tysięcy lat później; w Afryce na południe od Sahary w trze­cim tysiącleciu przed naszą erą, a w Ameryce około 4 tysiące lat temu. Wszędzie wraz z rozwojem rol­nictwa nastąpił proces, który słynny archeolog, Gordon Childe nazwał „rewolucją urbanizacyjną". Zmiana sposobu życia z wędrownego na osiadły stanowiła jeden z kroków milowych cywilizacji. Dzięki rozwojowi rolnictwa gwałtownie zwięk­szyła się ilość dostępnej żywności, w związku z czym równie gwałtownie zaczęła się powiększać liczba ludności. Szacuje się, że pomiędzy 8. a 4. tysiącleciem przed naszą erą populacja ludzka zwiększyła się szesnastokrotnie. W tym samym czasie znacznie ożywiły się kontakty i współpraca pomiędzy poszczególnymi ludami, zwłaszcza od czasu wynalezienia systemów nawadniających około 5000 r. p.n.e. Pojawiły się wówczas pierw­sze zorganizowane społeczeństwa - najpierw pow­stawały duże wioski, które z czasem przekształca­ły się w pierwsze metropolie. W różnych regionach świata proces ten przebiegał w innym czasie, jed­nak można uznać, że urbanizacja upowszechniła się około 3500 lat p.n.e. Na Bliskim Wschodzie miasta powstawały dużo wcześniej, na przykład już około 8000 roku p.n.e. Jerycho w dolinie Jordanu zamieszkane było przez 2000 ludzi, a w mieście Catal Hiiyiik w Anatolii (obecnie Turcja) w 6000 roku p.n.e. mieszkało od pięciu do sześciu tysięcy rolników i kupców.